W przypadku czasowej niezdolności do pracy (choroby) pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia mogą liczyć na rekompensatę z tytułu wynagrodzenia z ubezpieczenia społecznego. Omówimy warunki wypłaty zasiłku chorobowego, czynniki decydujące o jego wysokości oraz okres jego wypłacania – te i inne warunki otrzymania zasiłku chorobowego wyjaśniamy w naszym artykule.

Aby otrzymać zasiłek chorobowy, który może obejmować przerwy w pracy spowodowane ciążą (macierzyństwem), opieką lub chorobą, należy być objętym ubezpieczeniem chorobowym.

Składka na to ubezpieczenie obejmuje:

• zasiłek chorobowy w razie choroby ubezpieczonego,
• zasiłek opiekuńczy w okresie opieki nad chorym członkiem rodziny lub zdrowym dzieckiem (np. w przypadku zamknięcia przedszkola),
• zasiłek macierzyński i rodzicielski w okresie urlopu związanego z macierzyństwem.

Prawo do zasiłku chorobowego powstaje po upływie określonego okresu ubezpieczenia lub okresu wyczekiwania. Okres ten jest zróżnicowany w zależności od tego, czy ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe, czy dobrowolne.

1. W przypadku ubezpieczenia obowiązkowego prawo do zasiłku powstaje po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

2. W przypadku ubezpieczenia dobrowolnego prawo do zasiłku powstaje po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

Do okresu ubezpieczenia wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa w ubezpieczeniu nie przekracza 30 dni lub jest związana z urlopem rodzicielskim, urlopem bezpłatnym lub służbą wojskową w charakterze żołnierza niezawodowego.

Do okresu wyczekiwania wlicza się okresy:

• zasiłku macierzyńskiego przysługującego w okresie ubezpieczenia chorobowego,
• ubezpieczenia społecznego rolników.

Do zasiłku chorobowego bez okresu wyczekiwania uprawnieni są:

• absolwenci szkół wyższych i uczelni wyższych,
• osoby ubezpieczone, których niezdolność do pracy powstała w wyniku wypadku w drodze do lub z pracy,
• osoby ubezpieczone obowiązkowo, które posiadają co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego,
• niektórzy urzędnicy państwowi.

Jak wypłacane są świadczenia chorobowe?

Wypłata zasiłku chorobowego różni się w zależności od tego, czy pracownik jest objęty obowiązkowym, czy dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.

W przypadku ubezpieczenia obowiązkowego pracodawca wypłaca pracownikom z własnych środków wynagrodzenie (zgodnie z art. 92 Kodeksu pracy) za okresy niezdolności do pracy trwające łącznie do 33 dni w roku kalendarzowym.

W przypadku osób, które ukończyły 50 lat, pracodawca wypłaca z własnych środków wynagrodzenie za okresy niezdolności do pracy trwające łącznie do 14 dni.

Prawo do zasiłku chorobowego finansowanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przysługuje od 34 lub 15 dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym.

Ponadto, to, czy pracodawca wypłaci pracownikowi świadczenie, zależy od tego, czy jest płatnikiem zasiłku. Podmioty zatrudniające 20 osób na dzień 30 listopada są płatnikami zasiłku w kolejnym roku. Oznacza to, że pracodawca oblicza i wypłaca zasiłek chorobowy swoim pracownikom, a kwota ta jest następnie zwracana pracodawcy poprzez pomniejszenie składek na ubezpieczenia społeczne odprowadzonych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

W przypadku ubezpieczenia dobrowolnego, np. zleceniobiorca zatrudniony na podstawie umowy zlecenia, otrzymuje świadczenie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) od pierwszego dnia niezdolności do pracy.

Jaka jest wysokość zasiłku chorobowego z tytułu czasowej niezdolności do pracy (choroby)?

Zasiłek chorobowy wynosi 80% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto z ostatnich 12 miesięcy, pomniejszonego o 13,71% składki na ubezpieczenie społeczne pracownika (zleceniodawcy).

Miesięczne świadczenie w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku wypłaca się, jeżeli niezdolność do pracy powstała w czasie ciąży, została spowodowana wymaganymi badaniami lekarskimi kandydatów na dawców lub została spowodowana wypadkiem w drodze do lub z pracy.

Jakie dokumenty są wymagane do otrzymania zasiłku chorobowego?

Do otrzymania zasiłku chorobowego (wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego ZUS) wymagane jest zwolnienie lekarskie (zaświadczenie), potwierdzające niezdolność pracownika do pracy przez określony czas. Obecnie wydawane jest elektroniczne zwolnienie lekarskie (e-ZLA) lub L4.

Na podstawie tego zaświadczenia pracodawca lub zleceniodawca składa do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) formularz, w którym wskazuje dochód pracownika, stanowiący podstawę wymiaru składek na zasiłek chorobowy.

Jak wypłacane są świadczenia, jeśli mam zaległe składki na ubezpieczenia społeczne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS)?

Jeżeli masz zaległe składki na ubezpieczenie społeczne wynoszące co najmniej 1% minimalnego wynagrodzenia, świadczenia nie zostaną wypłacone do czasu uregulowania zaległości.

Okres pobierania zasiłku chorobowego obejmuje cały okres niezdolności do pracy, nie więcej jednak niż:

• 182 dni,
• 270 dni – jeżeli niezdolność jest spowodowana gruźlicą lub powstała w czasie ciąży.

Po tym okresie kończy się okres wypłaty świadczenia, a jeżeli ubezpieczony pozostaje niezdolny do pracy, może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne.

Zasiłek za okres niezdolności do pracy nie przysługuje, jeżeli:

• w tym okresie utrzymuje się prawo do wynagrodzenia,
• okres ten przypada na urlop bezpłatny lub urlop rodzicielski,
• w tym okresie jesteś tymczasowo aresztowany lub odbywasz karę pozbawienia wolności,
• jesteś usprawiedliwioną nieobecną w pracy w tym okresie (z powodu śmierci pracodawcy),
• choroba powstała w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego orzeczeniem sądowym,
• niezdolność do pracy powstała w wyniku nadużywania alkoholu (w ciągu pierwszych pięciu dni),
• jesteś objęty sfałszowanym zwolnieniem lekarskim,
• jesteś objęty zwolnieniem lekarskim, w trakcie którego wykonywana jest praca zarobkowa lub zwolnienie lekarskie jest wykorzystywane do innych celów, co zostanie ustalone w wyniku kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich przeprowadzonej przez płatnika zasiłku.

Lekarz orzecznik ZUS może skrócić okres zwolnienia lekarskiego, wskazując wcześniejszą datę ustania niezdolności do pracy.

Prawo do zasiłku chorobowego wygasa następnego dnia po planowanym terminie badania lekarskiego (lub terminie złożenia dokumentów), jeżeli:

• nie odwiedzisz lekarza,
• nie dostarczysz wyników badań w wymaganym terminie na wezwanie.

Link na portalu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zawiera dodatkowe informacje na temat zasiłku chorobowego.